”Οιδίπους Τύραννος” η μουσική και τα τραγούδια

Αυτή η μουσική προσέγγιση δεν προέκυψε τυχαία, αλλά στηρίχθηκε σε μια βαθιά σκηνική και φιλοσοφική επεξεργασία του αρχαίου δράματος. Ο Γιώργος Κιμούλης, ο οποίος υπέγραψε τη σκηνοθεσία της παράστασης και συνέβαλε καθοριστικά στη σύγχρονη ανάγνωση του έργου, αντιμετώπισε το έργο του Σοφοκλή όχι ως μουσειακό κείμενο αλλά ως ζωντανό δραματικό οργανισμό. Οι σκέψεις του γύρω από τη μετάφραση, τον υποκριτικό κώδικα και τον ρόλο της μουσικής αποτέλεσαν τη βάση πάνω στην οποία χτίστηκε η παράσταση και κατ’ επέκταση το μουσικό έργο που παρουσιάζεται σήμερα.

«Η κατανόηση των αρχαίων ελληνικών τραγωδιών έχει πολλές φορές αποπροσανατολιστεί από τις εκάστοτε ακαδημαϊκές ερμηνείες, οι οποίες έχουν συσκοτιστεί από τον Ρομαντισμό. Οι δικές μου μεταφραστικές προσπάθειες έχουν σκοπό, όπως ισχυριζόταν και ο Γιώργος Χειμωνάς, να μεταφέρουν την αρχαία φωνή σε αναγνωρίσιμες δραματικές εντάσεις της σύγχρονης ελληνικής φωνής, χωρίς τη μεσολάβηση άλλων εγκατεστημένων στην ποίησή μας ιδιωματικών σχημάτων. Οι σκηνοθετικές μου επιδιώξεις αποσκοπούν στον διαχωρισμό της έως τώρα διπλής και ταυτόχρονης αναφοράς στην αρχαία Ελλάδα και το Βυζάντιο — αναφοράς που αποτέλεσε το επίσημο «πιστεύω» του νεοελληνικού κράτους και του πολιτιστικού κατεστημένου. Κατά τη γνώμη του Κορνήλιου Καστοριάδη, αυτή η αναφορά οδήγησε και οδηγεί σε αδιέξοδο, κυρίως επειδή οι δύο αυθεντίες που επικαλείται βρίσκονται σε διαμετρική αντίθεση μεταξύ τους. Ήταν λοιπόν σχεδόν φυσικό ο υποκριτικός μου κώδικας να ακολουθεί τη σκηνική γλώσσα ενός σύγχρονου εξπρεσιονισμού, μέσω του οποίου ο υποκριτής, όχι μόνον «επιθυμεί πάνω απ’ όλα να εκφράσει τον εαυτό του», αλλά ανοίγεται σε μια διαρκή καταβύθιση στο συλλογικό μας ασυνείδητο, παραμένοντας σε επαφή με την τρέχουσα ιστορική πραγματικότητα. Όσον αφορά τα Χορικά, πιο συγκεκριμένα, ακολουθώ την πληροφορία του Πλούταρχου στον Νικία, σύμφωνα με την οποία πολλοί Αθηναίοι αιχμάλωτοι, στην εχθρική Σικελία, τραγουδώντας χορικά του Ευριπίδη γλίτωσαν από τα φρικτά δεινά της αιχμαλωσίας. Μια τέτοια πληροφορία μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πολλά χορικά των αρχαίων ελληνικών τραγωδιών είχαν αυτονομηθεί από το σώμα της τραγωδίας στην οποία ανήκαν και, ως αυτόνομα τραγούδια, συνέχισαν να ζουν στη μνήμη των πολιτών».

Με αυτές τις σκέψεις ο Γιώργος Κιμούλης ανέβασε πριν από 20 χρόνια στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και σε όλη την Ελλάδα την παράσταση «Οιδίπους Τύραννος» σε σκηνοθεσία δική του και μετάφραση Κ.Χ.Μύρη, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην μουσική, την ερμηνεία και τον λόγο.