ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΤΑΛΑΡΑΣ &
Σταύρος Κουγιουμτζής

Από το σιγοψυθίρισμα του "Δεν έχω μάτια να σε δω", μέχρι το Ηρώδειο

Follow:

“Η πρώτη μoυ εvτύπωση ήταv καταπληκτική. Ηταv έvας τραγoυδιστής πoυ, παρά τo vεαρό της ηλικίας τoυ – ήταv τότε 18-19 χρovώv – είχε μιά μoυσικότητα, μιά εκπληκτική ευαισθησία στov ήχo τoυ, στηv έκφρασή τoυ και στo χρώμα της φωvής τoυ. Είχε κάτι τo ξεχωριστό. Ολα αυτά πρoξεvoύσαv μια συγκίvηση σε όπoιov τov άκoυγε vα τραγoυδά. Και τo τραγoύδι είvαι ακριβώς αυτό τo πράγμα. Είvαι συγκίvηση. Ο Νταλάρας είvαι o ιδαvικός ερμηvευτής τωv τραγoυδιώv μoυ.” / Σταύρος Κουγιουμτζής, ΕIΚΟΝΕΣ, 4.4.1990

“Πιο πολύ θυμάμαι την πρώτη μας συνάντηση, όταν έβαλε τα μαγικά του χέρια στο πιάνο να μου παίξει τραγούδια. Ήμουν 18 χρόνων. Το έχει περιγράψει και ο ίδιος στον Γεραμάνη. Κοιταχτήκαμε και προσπάθησα μετά τη διδασκαλία του να τραγουδήσω κάποιες νότες. Ξέραμε απ’ την αρχή και οι δύο ότι αυτή η στιγμή ήταν μοιραία. Κάτι που δεν έχω ξαναπεί είναι πως, παρότι ήμουν πολύ μικρός εκείνα τα δύσκολα χρόνια, αν δεν είχα αυτή την τύχη να συναντήσω τον Σταύρο, να με εμπιστευτεί και να μου δώσει φωνή, το πιθανότερο είναι ότι δεν θα είχα συνεχίσει το τραγούδι.” / Γιώργος Νταλάρας, Αθηνόραμα, 14.04.2016

«ΑΣΕ ΜΕ ΠΑΛΙ ΝΑ ΣΟΥ ΠΩ…»

Σταύρος Κουγιουμτζής & Γιώργος Νταλάρας, 1992.

Για να κατανοήσουμε το μέγεθος και τη σημασία της συνεργασίας του Σταύρου Κουγιουμτζή με τον Γιώργο Νταλάρα και το πώς λειτούργησε στο πέρασμα των χρόνων, αξίζει να δούμε, αρχικά, τη σχέση του καθενός με τη μουσική, πριν συναντηθούν. Ο Κουγιουμτζής, μαζί με την κλασική παιδεία, λάτρευε τον Τσιτσάνη τον Καλδάρα, αλλά και τον Μίκη Θεοδωράκη. Τον Μάρκο αλλά και το δημοτικό τραγούδι. Ο Κουγιουμτζής έχει δηλώσει πως επηρεάστηκε τόσο πολύ ακούγοντας το «Μάνα μου και Παναγιά» των Θεοδωράκη και Λειβαδίτη,  που εκείνο το βράδυ έκατσε κι έγραψε το «Αν δεις στον ύπνο σου ερημιά». Το «Μη μου θυμώνεις μάτια μου» το έγραψε , μετά από ακρόαση του «Είμαι αητός χωρίς φτερά» του Χατζιδάκι και της Παπαγιαννοπούλου. Στο «Καπηλειό», στον «Πλάστη» και στο «Κάποιος χτύπησε την πόρτα» βγάζει από μέσα του τον Τσιτσάνη, τον Μητσάκη και τον Καλδάρα. Είχε δηλώσει επανειλημμένα τη λατρεία του στο «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι» του Απόστολου Καλδάρα. Κι όλα αυτά, σε συνδυασμό με τις κλασικές σπουδές του. Η εισαγωγή του «Κάπου νυχτώνει» ή τα βιολοντσέλα στο «Αν δεις στον ύπνο σου ερημιά» δίνουν άλλη «διάσταση» στα τραγούδια.

Ο Νταλάρας έχει μιλήσει αρκετές φορές για τις επιρροές του από το σμυρνέικο τραγούδι και τους μεγάλους τραγουδιστές που το υπηρέτησαν. Από τον Μάρκο και τον Τσιτσάνη, τον Καζαντζίδη και τον Μπιθικώτση και φυσικά τον Μίκη Θεοδωράκη, του οποίου όταν άκουσε τα τραγούδια, άλλαξε η ζωή του. «Ψήλωσε». Έψαχνε επίσης την κλασική μουσική, τα βαλκανικά αλλά και τα λατινοαμερικάνικα τραγούδια. Ξεκινώντας λοιπόν και μην έχοντας τη δυνατότητα το 1968 να τραγουδήσει Μίκη Θεοδωράκη, έρχεται στη ζωή του ο Σταύρος Κουγιουμτζής.

To 1983 ο ερμηνευτής δηλώνει για τον Κουγιουμτζή:

Η γνώμη μου για το Σταύρο Κουγιουμτζή είναι η εξής: O Σταύρος είναι ένας απ’ τους πιο καλούς και τους πιο σημαντικούς συνθέτες της τελευταίας εικοσαετίας. Αν υπήρχαν, κατά τη γνώμη μου, μερικοί συνθέτες ακόμη με το ήθος του Σταύρου και την αγάπη του για το τραγούδι και δεν ασχολούντο τόσο πολύ με τις δημόσιες σχέσεις, σίγουρα ποτέ δε θα μιλούσαμε , ούτε για κρίση στο τραγούδι, ούτε για κανένα άλλο πρόβλημα. Ακόμη , ήθελα να συμπληρώσω ότι αισθάνομαι πολύ τυχερός και ευτυχισμένος που μπόρεσα και είπα μερικά από τα καλύτερά του τραγούδια. [1]

 Το 1995 ο Σταύρος Κουγιουμτζής ξεχωρίζει τον Γιώργο Νταλάρα:

Ευχαριστώ όλους τους τραγουδιστές που τραγούδησαν τα τραγούδια μου, μα πιο πολύ απ’ όλους ευχαριστώ τον έναν, τον Γιώργο Νταλάρα. [2]

Η σύζυγος του συνθέτη Αιμιλία Κουγιουμτζή θυμάται για την πρώτη τους συνάντηση: 

Το 1968 του είπε ο Μάτσας «θέλω να ακούσεις ένα νέο τραγουδιστή». Τον ακούει λοιπόν ο Σταύρος και «τρελαίνεται». Ένα παιδί με μια ευαισθησία, όχι «κραυγές» και τέτοια. Και λέει του Μάτσα «Μάκη του κάνατε συμβόλαιο;» Ο Μάτσας απάντησε θετικά. Πριν από το Σταύρο τον είχανε ακούσει ο Λοΐζος , ο Ζαμπέτας, ο Ξαρχάκος, ο Καζαντζίδης και τον βρήκανε ανώριμο. Ο Μάτσας τον  έστειλε στο Σταύρο αφού είχε περάσει από όλους. Ήρθε λοιπόν στο σπίτι, στη Δάφνιδος 23, του άνοιξα εγώ, «Τον κύριο Κουγιουμτζή» μου είπε. Ήτανε τόσο φοβισμένος. Αφού μετά σκέφθηκα «που βρέθηκε όλη αυτή η δύναμη;» Λοιπόν ήτανε τόσο μικρό το σπίτι που «έστησα» κι αυτί. «Τρελάθηκα» κι εγώ γιατί  έρχονταν σπίτι κάποιοι τραγουδιστές που ναι μεν ήταν καλοί αλλά δεν είχανε κάτι ιδιαίτερο. Μόλις που ακουγόταν η φωνή του αλλά είχε τέτοια ευαισθησία, 19 χρονών παιδί. 

Νομίζω πως το πρώτο που τραγούδησε, ήταν ένα που είχε πει ο Χριστόφορος: «Αν ειν’ να ‘ρθεις να καρτερώ…» Και μου ‘κανε μεγάλη εντύπωση. Ο Γιώργος το είπε αλλιώς, τις «έσκαβε» τις νότες. Φεύγει ο Γιώργος και λέω «Σταύρο, αυτός είναι καταπληκτικός». Ξεκίνησαν λοιπόν με τα «Ποιο δρόμο να διαλέξω», «Κάπου στα Πετράλωνα», «Μου ‘δος  ο Πλάστης την καρδιά» και φτάνουν στον «Ουρανό». Προηγήθηκαν αυτά τα τραγούδια από το «21». Εν τω μεταξύ, τότε ο Γιώργος ήθελε να φύγει από τον Μητσάκη. Τον προβάλλανε με την Αμπάβη και με τραγούδια όπως  το «Αυτός είσαι» κλπ και η φωνή του ήτανε «μικρή». Ξαφνικά λέει τον «Ουρανό» και,  χωρίς υπερβολές, μένουν στη «Minos», άναυδοι. Ο Αχιλλέας Θεοφίλου ήταν τότε στις αρχές της καριέρας του σαν παραγωγός και λέει «Συγνώμη κύριε Κουγιουμτζή, αυτός είναι ο Γιώργος ο Νταλάρας;» Δεν μπορούσαν να το  πιστέψουν. Ο δε Μάτσας είχε το δισκάκι και το είχε «λιώσει», το έβαζε συνέχεια. [3]

Εκείνη την εποχή, στο ξεκίνημά του, ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδά κάποια λαϊκά τραγούδια του Μητσάκη, που δεν τον ικανοποιούν απόλυτα.

Όταν τραγούδησα τα καινούργια του (Μητσάκη) παρ’ ότι ήταν και τα πρώτα με τα οποία ακούστηκα, δεν με «κάλυψαν». Σκέψου ότι πια είχα «δηλητηριαστεί» από άλλα πράγματα εκείνη την εποχή. Μ’ ενδιέφερε να τραγουδήσω Ελύτη, Σεφέρη, Ρίτσο. Τραγούδια σαν κι αυτά που έλεγε ο Μπιθικώτσης, ας πούμε. Η «Εποχή του Πάγκαλου» μπορεί να ήταν χαριτωμένο τραγούδι, αλλά δεν ήταν αυτό που ήθελα. Είχα στεναχωρεθεί πάρα πολύ με το «Αυτός είσαι» και το «Σου χάρισα έναν αναπτήρα». Αυτό βέβαια δεν το είχε καταλάβει ο Μητσάκης και είχε μια πίκρα. Καταλαβαίνω τη δική του στεναχώρια αλλά κάποιος πρέπει να καταλάβει και τη δική μου. Κάποια στιγμή κοντράραμε με τον κύριο Μάτσα και του είπα ότι “αν με βάλετε να τραγουδάω τέτοια δεν θέλω να τραγουδάω”. Δεν το πίστευε. Μπορεί να με πέρασε και για τρελό. Σου λέει, “τι λέει τώρα αυτό το παιδί;”. Το μισό μπορεί να τον αποθάρρυνε, αλλά νομίζω ότι το άλλο μισό τον ενθάρρυνε.

Αυτή είναι η αλήθεια για τα συγκεκριμένα τραγούδια. Τη λέω επειδή η αγάπη μου για το συγκεκριμένο άνθρωπο και τα τραγούδια του είναι δεδομένη. Αλλά εγώ λυτρώθηκα όταν πια βρήκα τα τραγούδια του Κουγιουμτζή και του Λοΐζου. Ο Σταύρος έψαχνε τότε να βρει τραγουδιστές και του μίλησε ο Μάτσας για μένα. Έτσι πήγα σπίτι του , μιλήσαμε λίγο για το ποιος είμαι, τι κάνω και ευθύς αμέσως αρχίσαμε δουλειά. «Μου ‘δωσε ο Πλάστης την καρδιά», «Πού ‘ναι τα χρόνια», « Ο ουρανός φεύγει βαρύς», «Να ’τανε το ΄21». Εντάξει, τον τίτλο αυτό του πρώτου μεγάλου δίσκου που κάναμε μαζί και την τεράστια επιτυχία του συγκεκριμένου τραγουδιού δεν την αντιμετώπισα και πολύ ευχάριστα. Ήτανε πολύ προκλητικός τίτλος. Σαν να ξύνεις τον άλλον για να σου πει θετικό ή αρνητικό…’21. Ήτανε η 21η Απριλίου, το 1821, όπως ήθελε το ‘παιρνε ο καθένας. Εμένα δεν μου ‘πεφτε και πολύς λόγος βέβαια τότε. Έτσι κι αλλιώς αγαπούσα τον Κουγιουμτζή. Από την πρώτη μας επαφή δεν υπήρχε ούτε μια σκιά. Κι ο Σταύρος με αγάπησε ουσιαστικά. Θα ΄λεγα ότι είχε απέναντί μου τη στάση ενός μεγάλου συγγενούς. Να μην πω «πατέρα», γιατί δεν είναι τόσο μεγάλος, αλλά σίγουρα είχε τη στάση ενός «μεγάλου αδελφού» που θέλει να τον σέβονται. Χωρίς ίσως να το επιδιώξει ποτέ, κράτησε αυτή την σχέση. [4]

Γιώργος Νταλάρας & Σταύρος Κουγιουμτζής, το 1970 στην παρουσίαση του “Να τανε το ’21”. Διακρίνονται επίσης Δ. Νικολαιδης και Σ. Τσώτου.

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

1968
1968

Η γνωριμία με τον Κουγιουμτζή

Γνωριμία με τον συνθέτη Σταύρο Κουγιουμτζή με τον οποίο θα ξεκινήσει η συνεργασία που τον καθόρισε.

1969
1969

Κυκλοφορεί ο πρώτος του μεγάλος δίσκος

Κυκλοφορία του πρώτου μεγάλου δίσκου με τίτλο το όνομά του. ”Γιώργος ΝΤΑΛΑΡΑΣ”. Το 1969, μετά από κάποιες συμμετοχές σε δίσκους με τραγούδια των Λοΐζου, Μητσάκη κ.α. ηχογραφεί τον πρώτο προσωπικό του δίσκο με τραγούδια των Σταύρου Κουγιουμτζή, Λουκιανού Κηλαηδόνη, Γρηγόρη...

1969

Η γνωριμία με τη Μαρινέλλα

Η Μαρινέλλα τον ακούει τυχαία στο ραδιόφωνο σε ένα από τα τραγούδια του δίσκου “Γιώργος Νταλάρας”. Το τραγούδι είναι το  “Ο ουρανός φεύγει βαρύς” του Σταύρου Κουγιουμτζή. Εντυπωσιάζεται και τον αναζητά. Με τη βοήθειά της μετατίθεται στην ΥΕΝΕΔ και με...

1970
1970

Κυκλοφορεί ο δίσκος Να ‘τανε το ’21

Το 1970 κυκλοφόρησε ο δίσκος «Να΄τανε το 21″, εξολοκλήρου με τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή.  Από αυτόν τον δίσκο ξεχώρισαν τραγούδια όπως το «Νά΄τανε το 21″, «Αν δεις στον ύπνο σου ερημιά», «Μ’ έκοψαν, με χώρισαν στα δυο» και «Κάπου νυχτώνει»....

1971
1971

Κυκλοφορεί ο δίσκος “Όταν ανθίζουν πασχαλιές”

Σε μουσική του Σταύρου Κουγιουμτζή, κυκλοφορεί το 1971 ο δίσκος “Όταν ανθίζουν πασχαλιές”. Στο δίσκο –μαζί με τον Γιώργο Νταλάρα– τραγουδά και ο Γιάννης Καλαϊτζής. Ένας δίσκος που περιλαμβάνει ορισμένες από τις πιο διαχρονικές κι αγαπημένες μουσικές στιγμές των συντελεστών....

1971

“Ο Μέτοικος”

Το 1971, κυκλοφορεί ο δεύτερος ουσιαστικά προσωπικός του δίσκος με τον τίτλο ”Ο Μέτοικος” (περιέχει τραγούδια των: Κουγιουμτζή, Καλδάρα, Λοίζου και  νεώτερων δημιουργών). Ο τίτλος δόθηκε από το ομώνυμο τραγούδι του Ζωρζ Μουστακί και του Δημήτρη Χριστοδούλου. Περιγραφικό της ατμόσφαιρας...

1973
1973

“Ηλιοσκόπιο”

Μια ακόμη συνεργασία με τον Σταύρο Κουγιουμτζή, στο ''Ηλιοσκόπιο'', σε ποίηση του Γιώργου Θέμελη και με τη συμμετοχή της Αιμιλίας Κουγιουμτζή στην ερμηνεία.

1974
1974

Ο δίσκος “Μικρές Πολιτείες”

Κυκλοφορία νέου δίσκου με τον Σταύρο Κουγιουμτζή. Τίτλος του ''Μικρές πολιτείες". Ανάμεσα στα τραγούδια του δίσκου συναντάμε τα "Του Κάτω Κόσμου τα Πουλιά", το "Ήταν Πέντε, ήταν Έξι", το "Το Πουκάμισο το Θαλασσί" και άλλα.

1975
1975

Κυκλοφορεί ο δίσκος “Στα Ψηλά τα Παραθύρια”

Την άνοιξη κυκλοφορεί ο δίσκος ''Στα ψηλά τα παραθύρια'' σε μουσική του Σταύρου Κουγιουμτζή.

1983
1983

Στις συναυλίες του Σταύρου Κουγιουμτζή στον Λυκαβηττό

Την ίδια περίοδο συμμετέχει στις συναυλίες του Σταύρου Κουγιουμτζή στον Λυκαβηττό.

1986
1986

Κυκλοφορεί ο δίσκος “Τρελοί και άγγελοι”

Ύστερα από μια δεκαετία, η δισκογραφική του συνάντηση ξανά με τον Σταύρο Κουγιουμτζή. Ο δίσκος ''Τρελοί και άγγελοι'', κυκλοφορεί στις αρχές του καλοκαιριού.

1991
1991

Στη συναυλία του Σταύρου Κουγιουμτζή στο Παλαί ντε Σπορ

Τον Μάιο, συμμετοχή στη συναυλία του Σταύρου Κουγιουμτζή στο Παλαί ντε Σπορ της Θεσσαλονίκης (20.5.1991).

1992
1992

Συναυλία του Σταύρου Κουγιουμτζή στο Παλαί ντε Σπορ

Το Νοέμβριο, μία ακόμη συναυλία με τον Σταύρο Κουγιουμτζή στο Παλαί ντε Σπορ της Θεσσαλονίκης.

1997
1997

“Ύμνοι αγγέλων σε ρυθμούς ανθρώπων”

Τον Ιούνιο, παρουσιάζεται στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το έργο του Σταύρου Κουγιουμτζή “Ύμνοι αγγέλων σε ρυθμούς ανθρώπων”. Ο δημιουργός μελοποιεί κείμενα εκκλησιαστικών ύμνων και ψαλμών. Βασικός ερμηνευτής ο Γιώργος Νταλάρας. Συμμετέχει η Αιμιλία Κουγιουμτζή, η “Καμεράτα - Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής” και η χορωδία “Fons Musicalis” υπό τη διεύθυνση του Αλέξανδρου Μυράτ.

1998
1998

Δισκογραφούνται οι “Ύμνοι αγγέλων σε ρυθμούς ανθρώπων”

Κυκλοφορία ενός ακόμη σημαντικού δίσκου. Είναι η ζωντανή ηχογράφηση της συναυλίας “Ύμνοι αγγέλων σε ρυθμούς ανθρώπων” από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με μελοποιημένους ύμνους και ψαλμούς από τον Σταύρο Κουγιουμτζή.

2000
2000

Η τελευταία συνεργασία με τον Κουγιουμτζή

Στα τέλη της χρονιάς, κυκλοφορεί σε δίσκο το αποτέλεσμα της τελευταίας – όπως αποδείχτηκε – συνεργασίας του με τον Σταύρο Κουγιουμτζή. Είναι τρία τραγούδια που λέει στον δίσκο “Έβρεχε ο κόσμος”, με τον οποίο ο Κουγιουμτζής επανεμφανίζεται στην δισκογραφία μετά από 7 ολόκληρα χρόνια, έχοντας για βασική του ερμηνεύτρια την κόρη του Μαρία.

«...Ο ΙΔΑΝΙΚΟΤΕΡΟΣ ΕΡΜΗΝΕΥΤΗΣ ΤΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΟΥ»

Σταύρος Κουγιουμτζής & Γιώργος Νταλάρας, 1997

Tο 1993, στο πλαίσιο τηλεοπτικής εκπομπής, ο Γιώργος Νταλάρας δήλωσε πως «Αυτός που μου άνοιξε την «πόρτα του Παράδεισου» είναι ο Σταύρος Κουγιουμτζής με τα τραγούδια του…», ενώ σε παρέμβασή του, στη συνέχεια της εκπομπής ο Σταύρος Κουγιουμτζής αναφέρθηκε στη συνεργασία τους:

Θυμάμαι ήτανε το ’68 περίπου με ’69. Ο Μάτσας μου είπε «έχω ένα νέο παιδί και θα ‘θελα να τον ακούσεις, ένα νέο τραγουδιστή». Ήρθε στο σπίτι ο Γιώργος , ήταν ένα λεπτό, συνεσταλμένο παιδί και γενικά, δεν μου φάνηκε ότι μπορούσε να είναι αυτός ο τραγουδιστής που μου ‘λεγε ο Μάτσας. Μπήκαμε μέσα στο σπίτι , κάθισα εγώ στο πιάνο κι εκεί είδα με έκπληξή μου ότι ήταν ένας ώριμος τραγουδιστής. Είχε και το συναίσθημα, είχε και την τεχνική, σχεδόν από τα παιδικά του χρόνια. Τότε ήταν 18 με 19 χρονών νομίζω. Αυτή ήταν η πρώτη μου γνωριμία με το Γιώργο. Στη συνέχεια γράψαμε τον «Ουρανό» μαζί, που έμεινα έκπληκτος από την ερμηνεία του και εν συνεχεία τα υπόλοιπα τραγούδια».

Κύριε Κουγιουμτζή ο Γιώργος Νταλάρας του σήμερα, του 1993, δικαίωσε τη δική σας  επιλογή εκείνων των χρόνων;

Βεβαίως κι αυτό φαίνεται πάντα και από τη διάρκεια του χρόνου, πόσο «κρατάει» ένας καλλιτέχνης ή ένα τραγούδι ή ένα έργο τέχνης, γενικά. Ο Γιώργος έχει πάνω από 22-23 χρόνια, νομίζω, στο προσκήνιο του τραγουδιού και κατέχει μια κορυφαία θέση. Όλοι ξέρουμε ότι είναι εύκολο να ανεβείς κάπου, σε μια κορυφή αλλά είναι δύσκολο να μείνεις σ’ αυτή την κορυφή για πολύ καιρό. Εκείνο που θα ‘θελα να πω εγώ συνοπτικά για το Γιώργο, είναι ότι δεν είναι απλώς ένας μεγάλος τραγουδιστής, όπως θα μπορούσαμε να πούμε σαν μια πρώτη διαπίστωση. Εάν περιοριζόμασταν σ’ αυτό, νομίζω ότι θα τον αδικούσαμε. Ο Γιώργος, κατά τη γνώμη μου , είναι κάτι πιο σημαντικό. Έχει μια βαθύτερη συγγένεια με το τραγούδι. Το αγαπάει το τραγούδι…Το αγαπάει αληθινά. Το σέβεται, το υπηρετεί, δούλεψε και δουλεύει ακόμη πολύ για το τραγούδι. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που θα μπορούσα να σας πω, είναι ότι ο Γιώργος σ’ όλα αυτά τα χρόνια, παράλληλα με το τραγούδι, έχει μάθει γύρω στα 4 με 5 μουσικά όργανα. Κι αυτά τα όργανα τα έμαθε θαυμάσια. Έτσι λοιπόν βλέπουμε ότι είναι κι ένας άριστος μουσικός, ένας ταλαντούχος μουσικός. Όλα αυτά τα στοιχεία δεν μας δίνουν ένα πορτρέτο ενός μεγάλου τραγουδιστή αλλά μας δίνουν μια φυσιογνωμία μουσική , μια ξεχωριστή προσωπικότητα, μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Επίσης θα ‘θελα να πω και το εξής, ότι για μένα η συνεργασία με το Γιώργο ήτανε μια ευτυχής συγκυρία διότι ο Γιώργος είναι ο ιδανικότερος ερμηνευτής των τραγουδιών μου.

Στο στούντιο το 2000

Τι έχει να πει ο Γιώργος Νταλάρας στον Σταύρο Κουγιουμτζή, τον άνθρωπο που άνοιξε τις «πόρτες του Παραδείσου»;

Είναι ένας άνθρωπος που τον αγαπώ και το ξέρει. Με «προίκισε» με τα τραγούδια του τα οποία δεν τα αποχωρίζομαι. Είναι σα να ετοιμαζόταν, αν θέλετε, ένας δρομέας αντοχής, τότε, στη δεκαετία του’70 νωρίς, και ήρθε αυτός ο άνθρωπος με αγάπη και του ‘δωσε το σημαντικότερο απ’ τα εργαλεία του. Τα παπούτσια για να τρέξει. Κι αυτά τα «παπούτσια» τα φοράω ακόμη και βεβαίως δεν θα τα βγάλω ποτέ. Το Σταύρο τον αγαπώ πολύ, είμαι πάντα δίπλα του , όποτε με χρειαστεί αλλά η σχέση δεν είναι μόνο ο Σταύρος, εγώ και τα τραγούδια, είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο που αφορά και τον κόσμο και τη χώρα μας. Τη μουσική μας, την παράδοσή μας , τον πολιτισμό μας, είναι όλα αυτά μαζί. Χαίρομαι πάρα πολύ , που το ‘φερε έτσι η συγκυρία να βρεθώ και να συναντηθώ τότε στην «τρυφερή» μου ηλικία με το Σταύρο, να τραγουδήσω αυτά τα τραγούδια, που έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού λαού κι αυτού του τόπου που τόσο αγαπάμε κι οι δύο.

«Θα ‘θελα να τελειώσω με κάτι ακόμα. Πρόσφατα, ο Γιώργος είπε σε δημοσιογράφο ότι «ο Κουγιουμτζής μου έδωσε μία μουσική ταυτότητα». Πιθανόν να είναι έτσι. Εκείνο όμως που είναι βέβαιο και ήθελα να πω ότι ο Γιώργος έδωσε στα τραγούδια μου μία διαχρονικότητα.» [5] 

ΠΟΤΕ ΔΕ ΘΑ ΤΟΥ ΠΩ «ΑΝΤΙΟ»

«Φαντάζομαι , όλοι μπορούν να καταλάβουνε, πόσο βαρύ είναι για μένα το μέγεθος της απώλειας. Εγώ αυτή τη φορά θα είμαι ανυπάκουος στο Σταύρο, γιατί πάντα τον άκουγα. Ήταν ένας φίλος αγαπημένος αλλά και «αδελφός» και «πατέρας» και δάσκαλος. Αυτή τη φορά δεν θα τον ακούσω, γιατί μου ‘δωσε ένα «περίεργο» τραγούδι, δύσκολο, βαρύ, πικρό, αβάσταχτο. Δε θα το πω εγώ αυτό το τραγούδι του αποχαιρετισμού, όχι γιατί δεν θέλω να τον αποχαιρετήσω, όχι γιατί δεν μπορώ, δηλαδή το ‘χω βγάλει από μέσα μου, ποτέ δε θα του πω «Αντίο».Μη με ρωτάς γιατί. Και στο κάτω κάτω γιατί να τον αποχαιρετήσω. Μήπως έφυγε ποτέ απ’ τη ζωή μου; Έφυγε απ’ την ψυχή μου; Απ’ τη δουλειά μου; Aπ’ τη σκέψη μου;

Άρα λοιπόν, ελπίζω να είναι κατανοητό το μέγεθος αυτής της απώλειας, εγώ θέλω να στέκεται δίπλα μου, όπως έκανε πάντα, γιατί πάντα τον φώναζα, τον καλούσα νοερά, να μ’ αφήσει να «περιφέρομαι» μαζί με τα τραγούδια του, όπου βρίσκεται, μέχρι την τελική συνάντηση. Έτσι είναι τα πράγματα. Δεν είμαι στεναχωρημένος, πικραμένος λίγο.

Πηγαίνοντας λοιπόν προς τα πίσω, ξεχώρισα, αγαπώ και θαυμάζω εκατοντάδες ανθρώπους του τραγουδιού, εκατοντάδες, όχι έναν και δύο. Το Μάρκο Βαμβακάρη, το Βασίλη Τσιτσάνη, τον Μάνο Χατζιδάκι, το Μίκη Θεοδωράκη κι άλλους πολλούς. Τον Καλδάρα, το Λοΐζο, τον Άκη Πάνου, δεν έχει σημασία πως λειτούργησαν όλα αυτά. Δε μου επιτρέπεται να βάλω πρώτον στην καρδιά μου και στη σκέψη μου τον Κουγιουμτζή, ο οποίος μου έδωσε «όραμα» και «φωνή» , όταν ξεκινούσα και ήμουν 18 χρονών και έψαχνα να βρω τον κόσμο, βάζοντας τεράστια ερωτηματικά; Δεν ξέρω αν θα συνέχιζα. Όταν συνάντησα τον Κουγιουμτζή είπα ότι «αφού θα πω αυτά τα τραγούδια, εγώ θα μπω στη δουλειά.»

«Τα πρώτα χρόνια, ναι, είμαστε μαζί. Κι αυτό που θυμάμαι είναι που μου ‘κλεινε το μάτι και μου ‘λεγε «αυτό το τραγούδι θέλει τη μαχαιριά» μερικές φορές. Τι είναι αυτό; Όταν ήμουν μικρός, είχαμε ένα ωραίο ζειμπέκικο, νομίζω ήτανε το «Δώσε μου το χέρι σου». Εγώ λοιπόν επηρεασμένος απ’ τα λαικά τραγούδια και απ’ την Καίτη Γκρέυ που την άκουγα και τη θαύμαζα πολύ, στο τέλος των τραγουδιών μου ‘βγαινε ένας λυγμός, το ‘χει το λαϊκό τραγούδι, το ‘χει ο Καζαντζίδης με άλλον τρόπο, είμαι και Σμυρνιωτάκι εγώ από καταγωγή, έτσι θέλω να αισθάνομαι και το έκανα. Καθόταν λοιπόν να μου εξηγήσει τι ήταν αυτός ο λυγμός και πώς βγήκε και πώς χωράει μες στο τραγούδι. Αυτή είναι η ερμηνεία με τη «μαχαιριά» λοιπόν. Κάθε φορά που είχαμε ένα ζειμπέκικο, ένα λαικό τραγούδι , μετά το ’κανα στο «Άσε με στο μεθοκόπι» μου ‘λεγε «πες το, μην ξεχνάς τη «μαχαιριά»…» [6]

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ - Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ

2005
2005

Συναυλία στη μνήμη του Σταύρου Κουγιουμτζή

Συμμετοχή στη συναυλία που διοργανώνεται τον Ιούνιο στο Θέατρο Γης στη Θεσσαλονίκη, στη μνήμη του Σταύρου Κουγιουμτζή

2008
2008

Στο Ηρώδειο για τον Σταύρο Κουγιουμτζή

Στο Ηρώδειο πραγματοποιούνται δυο συναυλίες (17 & 18.9.2008), αφιερωμένες στον Σταύρο Κουγιουμτζή. Συμμετέχουν ο Κώστας Μακεδόνας, η Δέσποινα Ολυμπίου, η Μελίνα Ασλανίδου και η Μαρία Κουγιουμτζή. Τα έσοδα των συναυλιών δίδονται στην ένωση “Μαζί για το παιδί”.

2010
2010

“Ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδάει Σταύρο Κουγιουμτζή”

Κυκλοφορεί σε cd η ζωντανή ηχογράφηση του αφιερώματος στον Σταύρο Κουγιουμτζή που πραγματοποιήθηκε στο Ηρώδειο το 2008. Τίτλος του cd “Ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδά Σταύρο Κουγιουμτζή”.

2015
2015

Στο Μόναχο

Συμμετοχή στη συναυλία-αφιέρωμα στον Σταύρο Κουγιουμτζή στο Μόναχο.

2015

Στο “Passport”

Η χρονιά κλείνει με μια συναυλία στη μουσική σκηνή “Passport”,όπου παρουσιάζεται ένα αφιέρωμα στον Σταύρο Κουγιουμτζή.

2016
2016

Καλοκαιρινές συναυλίες σε Ελλάδα και Κύπρο

Τον Αύγουστο, συναυλίες με τον Μίλτο Πασχαλίδη στην Κόρινθο και με την Ασπασία Στρατηγού στον Αγρό Λεμεσού. Τον ίδιο μήνα, συναυλίες αφιέρωμα στον Σταύρο Κουγιουμτζή σε πόλεις της Ελλάδας. Συμμετέχουν ο Ζαχαρίας Καρούνης, η Ασπασία Στρατηγού και η Μαρία Κουγιουμτζή.

2016

Αφιέρωμα στον Σταύρο Κουγιουμτζή

Συναυλίες αφιέρωμα στον Σταύρο Κουγιουμτζή στα Συμμαχικά Νεάπολης και στο Βεάκειο Θέατρο Πειραιά. Μαζί με τον Γιώργο Νταλάρα, ο Ζαχαρίας Καρούνης, η Ασπασία Στρατηγού και η Μαρία Κουγιουμτζή.

2017
2017

Αφιέρωμα στον Σταύρο Κουγιουμτζή

Στο Λιμάνι της Θεσσαλονίκης, διοργανώνεται μεγάλη συναυλία αφιέρωμα στον Σταύρο Κουγιουμτζή. Συμμετέχουν επίσης η Λιζέτα Καλημέρη, ο Ανδρέας Καρακότας και η Μαρία Κουγιουμτζή.

2018
2018

Θεσσαλονίκη & Αθήνα

Τον Σεπτέμβριο, συναυλίες-αφιερώματα στον Σταύρο Κουγιουμτζή στη Θεσσαλονίκη και στον Γιάννη Ρίτσο στην Αθήνα. Έχει προηγηθεί η συμμετοχή του Γιώργου Νταλάρα στη συναυλία του Γιώργου Καζαντζή στο Παλατάκι στην Καλαμαριά.

2019
2019

Σε Θεσσαλονίκη & Αθήνα

Τον ίδιο μήνα συναυλία με τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης και συμμετοχή στη συναυλία του Γιώργου Καζαντζή στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΗΣ

Μικρασιάτης στην καταγωγή, ο μουσικοσυνθέτης Σταύρος Κουγιουμτζής γεννήθηκε το 1932 στη Θεσσαλονίκη. Με το χώρο της μουσικής ήρθε σε επαφή σε ηλικία 15 ετών, οπότε κι άρχισε τις σπουδές του στη Σχολή πιάνου του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.

Το πρώτο τραγούδι του το έγραψε το 1960. Ήταν το «Περιστεράκι», με το οποίο συμμετείχε ένα χρόνο αργότερα στο Φεστιβάλ του ΕΙΡ, με ερμηνεύτρια τη Ζωή Κουρούκλη. Ακολούθησε μια σειρά από τραγούδια που έγιναν επιτυχίες, όπως «Αν δεις στον ύπνο σου ερημιά», «Μη μου θυμώνεις μάτια μου», καθώς και μια σειρά από συνεργασίες με μεγάλα ονόματα της μουσικής σκηνής: Γιάννης Βογιατζής, Γιάννης Πουλόπουλος, Γιώργος Ζωγράφος, Καίτη Χωματά.

Το 1966 μπήκε δυναμικά και στο χώρο του θεάτρου, γράφοντας τη μουσική για το έργο του Γιώργου Θεμελή «Το ταξίδι», το οποίο ανέβηκε από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας, σε σκηνοθεσία Ευγένιου Σπαθάρη.

Την επόμενη χρονιά μετακόμισε στην Αθήνα κι άρχισε μια μεγάλη συνεργασία με τη δισκογραφική εταιρεία ΜΙΝΟΣ και με τον ανερχόμενο τότε τραγουδιστή Γιώργο Νταλάρα, τη Χαρούλα Αλεξίου, τον Γιάννη Καλατζή και τη Βίκυ Μοσχολιού. Αυτή την περίοδο έγραψε μερικά από τα καλύτερα τραγούδια του, που έμειναν στην ιστορία του ελληνικού πενταγράμμου: «Κάπου νυχτώνει», «Πού ’ναι τα χρόνια», «Όλα καλά κι όλα ωραία», «Ο ουρανός φεύγει βαρύς».

Αν και εξαιρετικός στιχουργός των μεγαλύτερων επιτυχιών του, συνεργάστηκε με σπουδαίους στιχουργούς (Κ. Βίρβος, Σ. Τσώτου, Μ. Μπουρμπούλη, Μ. Ελευθερίου, Λ. Παπαδόπουλο) και ποιητές (Γ, Θέμελης, Ντ. Χριστιανόπουλος, Κ. Βάρναλης), δημιουργώντας για περισσότερο από 30 χρόνια κλασσικά λαϊκά τραγούδια, με ιδιαίτερη απήχηση στον κόσμο.

Ακολούθησε μια ηθελημένη σιωπή 11 ετών, κατά τη διάρκεια των οποίων επέστρεψε στη γενέτειρα του. Κατόπιν προτροπής του Γιώργου Νταλάρα, επανήλθε το 1998, με κομμάτια βασισμένα στη βυζαντινή υμνογραφία, που παρουσιάστηκαν και ηχογραφήθηκαν στο Μέγαρο Μουσικής, με τον Νταλάρα, την Αιμ. Κουγουμτζή και χορωδία, με τον τίτλο «Ύμνοι αγγέλων σε ρυθμούς ανθρώπων».

Πέθανε, σε ηλικία 73 ετών, στις 12 Μαρτίου του 2005.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ & ΠΗΓΕΣ

Το κείμενο που αφορά στη συνεργασία των καλλιτεχνών έγραψε ο Θανάσης Γιώγλου.  Η βιογραφία του Σταύρου Κουγιουμτζή προέρχεται από το sansimera.gr.

[1] Αφιέρωμα στο Σταύρο Κουγιουμτζή στην ΕΡΤ (1983)

[2] Συνέντευξη του Σταύρου Κουγιουμτζή στον Νάσο Αθανασίου για την «Εκπομπή» στο Μega (1995)

[3] Αδημοσίευτη συνέντευξη της Αιμιλίας Κουγιουμτζή στον Θανάση Γιώγλου

[4] «Γιώργος Νταλάρας – Το μουσικό κουτί» (Επιμέλεια: Γιώργος Τσάμπρας / Minos-Emi 1997)

[5] Συνέντευξη του Σταύρου Κουγιουμτζή και του Γιώργου Νταλάρα στον Νίκο Χατζηνικολάου για την εκπομπή «Ενώπιος Ενωπίω» του Μega (1993)

[6] Αφιέρωμα στο Σταύρο Κουγιουμτζή στην εκπομπή «Στην υγειά μας» της ΝΕΤ (19-3-2005)